23 maart 2015

Uitslag Israelische verkiezingen

Vorige week waren er parlementsverkiezingen in Israel. Buitenlandreporter Hanna Luden volgde de uitslag op de voet en geeft een overzicht.

Vijfentwintig partijen deden dit jaar mee aan de parlementsverkiezingen in Israël. Tien partijen haalden de kiesdrempel van 3,25 procent, wat overeenkomt met 4 zetels van de in totaal 120 zetels die de Knesset, het Israëlische parlement, telt.

Met 30 zetels (25 % van de stemmen) is Likud, onder aanvoering van Benjamin Netanyahu, de grootste partij van Israël geworden, gevolgd door het linkse blok ‘Zionistische Unie’ van Herzog en Livny (24 zetels, was 15). De derde partij van Israël (13 zetels) werd de Verenigde Arabische Lijst, een samenwerkingsverband van een groot aantal partijtjes van Arabische Israëliërs. Dit zetelaantal mag als een groot succes voor de Arabische sector worden beschouwd. De vraag is of ze ook een rol van betekenis zullen gaan spelen in de Israëlische politiek, of dat het Netanyahu wederom zal lukken hen te marginaliseren.

De uitkomsten van de Israëlische verkiezingen hebben iedereen verrast; ze weken drastisch af van zowel de polls in de periode vóór de verkiezingen (die Netanyahu’s Likud een grote nederlaag voorspelden) als van de exit-polls (die de Likud en de Zionistische Unie beide 27 zetels gaven).

Hoe Netanyahu’s coalitie en regering eruit zullen zien is nog niet bekend, maar alle analisten zijn het er over eens dat er een geheel rechtse regering komt en dat de uit de as herrezen Arbeiderspartij, de grote broer binnen de Zionistische Unie, helaas, helaas de oppositiebanken zal moeten bekleden.

Hieronder enige fragmenten uit publicaties in de Israëlische kranten de dag na de verkiezingen:

‘Ondanks alles een tovenaar,’ zo luidt de kop van een artikel van Nahum Barnea. ‘Hij (Netanyahu) wordt de volgende premier van Israel. En hij is – voorlopig althans – van plan een minderheidsregering te vormen, steunend op rechts en de orthodoxen… In enkele dagen tijd is het hem gelukt Begins partij gedurende een hectisch campagne uit de as te laten herrijzen. En zag hij kans de kiezers, die nog maar een week daarvoor niets van hem moesten hebben, naar de stembus te lokken en op hem te laten stemmen. Hij is de ‘come back kid’… Hij heeft de verkiezingen niet ‘gestolen’, maar glanzend gewonnen. President Rivlin zal waarschijnlijk proberen een zo breed mogelijke coalitie te laten vormen. Vooralsnog lijkt dit niet realistisch, noch de Likud, noch de Zionistische Unie zijn hierin geïnteresseerd… De verkiezingsuitslag kent ook positieve kanten: gelukkig hebben de Kahanisten (extreem anti-arabische volgelingen van de vermoorde rabbijn Kahane, HL) het niet gered. Goed dat de partijen die ooit groot waren (Arbeiderspartij, Likud) weer groter worden. Goed dat de opkomst hoger was (71%). Goed dat zo veel jonge mensen betrokken waren bij de campagnes. Zelfs wie sterk teleurgesteld is na de verkiezingen, mag de hoop niet opgeven. De hoop opgeven is geen optie… Het zal niet onnodig zijn Netanyahu te waarschuwen voor hybris, de arrogantie van de winnaar die nadien genadeloos zal worden afgestraft…’

Sima Kadmon schrijft over ‘de ochtend van een oude dag’: ‘Vergis je niet, deze overwinning is er niet een van de Likud, maar van Netanyahu zelf, de beste campagnevoerder aller tijden. Iemand die binnen drie dagen de neerwaartse spiraal van zijn partij wist om te buigen naar een klinkende overwinning. Hij deed het met leugens, valse beschuldigingen jegens zijn tegenstanders, een aanval op de media en het ophitsen van de gemoederen. Op weg naar de overwinning heeft hij geen middel geschuwd. Hij verbrandde alle bruggen naar Obama (met zijn speech in het congres, HL), ging de strijd aan met bijna elke sector binnen de maatschappij, inclusief zijn schaamteloze uitspraken van gisteren over de Arabische bevolking van Israel, en het verloochenen van eerdere verkiezingsbeloftes over het accepteren van de twee staten oplossing. (Inmiddels gaf Netanyahu aan de twee staten oplossing toch wel te steunen, HL).

Alle complimenten voor Herzog (die zijn Arbeiderspartij een grote winst bezorgde, HL) kunnen het simpele feit niet verhullen, dat Israël de komende vier jaar weer opgescheept zit met Netanyahu. Gisterochtend nog leek een grote verandering op komst te zijn, vannacht bleek dat alles bij het oude blijft… Netanyahu’s overwinning kan niet verhullen dat Israël een gespleten land is. Voor een groot deel van de bevolking is deze uitslag niet minder dan een trap in de buik. Netanyahu heeft de afgelopen weken extremere standpunten ingenomen dan ooit tevoren. In zijn ‘anti’ campagne is het hem gelukt hele sectoren van de Israëlische bevolking van zich te vervreemden…’

De sleutel voor een coalitie ligt bij enkele partijen: de kersverse partij van Kahlon, de enige polticus die met een uitsluitend sociale agenda campagne voerde. Hij is een voormalige Likud minister die sterk teleurgesteld was in Nethanyahu. Yesh Atid, de Israëlische versie van D66, heeft een derde van haar macht verloren, maar telt toch nog 11 zetels. Verder zijn er de religieuze partijen: het aan de kolonisten gelieerde Joodse Huis van Bennet (8 zetels), en de twee orthodoxe partijen (samen 13 zetels). Een andere partij, die ooit zeer rechts was, maar nu lijkt op te schuiven naar het midden, Israël ons Huis van Lieberman, kreeg 6 zetels.

Aan de linker kant van de politieke kaart in Israël is er nog Meretz, naast de Arbeiderspartij de tweede Israelische zusterpartij van de PvdA. Het spande erom of ze de kiesdrempel zouden halen, maar uiteindelijk hebben ze 5 zetels gekregen.

De ‘Verenigde Lijst’ van Arabische Israëliërs is noodgedwongen ontstaan vanwege de verhoging van de kiesdrempel. Het risico bestond dat kleine, versplinterde, partijen het niet zouden halen. Maar deze lijst verenigt bijna onverenigbare partijtjes, van communisten tot de Islamitische Broeders. Ze hebben een lijstaanvoerder, die tot nu toe veel indruk heeft gemaakt en het is de vraag welke rol dit blok in de Israëlische politiek gaat spelen en of het in staat zal zijn Israël aan de onderhandelingstafel met de Palestijnen te krijgen. De tweede man van deze partij is overigens joods en een van de beste en meest gewaardeerde parlementariërs van Israël.

Het is nog interessant te melden dat de Zionistische Unie het zeer goed deed in de meer welvarende plaatsen, terwijl de Likud juist populair is bij de lagere inkomensgroepen.  In Jeruzalem werd Likud de grootste partij, in Tel Aviv en Haifa de Zionistische Unie.

Door Hanna Luden, PvdA Buitenlandreporter

De stembiljetten van de verschillende partijen zoals ze in het stembureau liggen.

De stembiljetten van de verschillende partijen zoals ze in het stembureau liggen.