5 oktober 2012

Tweestrijd in Syrië

Syriërs strijden al lang niet meer enkel tegen een totalitair regime. Ze vechten ook om hun strijd zo goed mogelijk over het voetlicht te krijgen. Buitenlandreporter Ine Smeets sprak met Syriërs in de Turkse grensregio die niet blij zijn met het imago dat hun opgelegd wordt.

Na ruim anderhalf jaar opstand in Syrië is de hele wereld het er wel over eens dat het regime van Bashar al-Assad op moet stappen. Terwijl de wereld vol interesse vanaf de tribune toekijkt wat er zich op het Syrische toneel afspeelt, is ze terughoudend om zelf het toneel te bestijgen. De laatste tijd is er veel aandacht voor het vermeende islamitische karakter van de Syrische strijd. Dit lijkt de scepsis van de wereld over het welslagen van de revolutie te vergroten.

Veel Syriërs hebben het gevoel inmiddels een dubbele strijd aan te binden te hebben: één tegen het regime en één tegen het buitenland. Veel Syriërs die ik gesproken heb, vinden dat ze steeds hardnekkiger geluiden moeten bestrijden dat ze islamitische bedoelingen zouden hebben. Er sijpelen steeds meer verhalen door over buitenlandse jihad-strijders die in Syrië meevechten. Deze zouden het land naar islamitische normen en waarden willen inrichten. Het staat buiten kijf dat die buitenlandse jihadisten er zijn en dat is zeer zorgelijk, maar zijn ze er wel in zulken groten getale? En zijn er wel zoveel Syrische verzetsleden die islamitische doelen nastreven?

Mannen met baarden

“Die zwarte vlag is de vlag van de jihad”. Dat is zomaar een zinsnede uit het nieuws over Syrië. Een stortvloed aan Arabische woorden maakt het beeld compleet. Deze beelden en woorden roepen dreigende associaties bij veel westerlingen op – al was het alleen maar omdat ze geen Arabisch kennen. Associaties van islamitische mannen met baarden die islamitische bedoelingen hebben – wat die dan ook mogen zijn. Een lid van het Vrije Syrische Leger dat ik in Turkije trof zei het ook letterlijk: ‘Wij zijn ons er heel goed van bewust hoe wij op het westen overkomen. Wij weten welk beeld wij oproepen met onze lange baarden. Maar we kunnen ons nu eenmaal moeilijk scheren als we bovenin de bergen amper voldoende eten hebben – laat staan scheermesjes.”

Jihadisten in de marge

Leden van het Vrije Syrische Leger namen graag de tijd om uit te leggen wie die buitenlandse jihadisten zijn over wie zoveel gesproken wordt. Deze jihadisten komen hen steunen in hun strijd, omdat zij in hen ´broeders in nood´ zien. Hun aantal is echter te verwaarlozen in vergelijking met het aantal Syrische strijders. De Syriërs zijn beducht voor hen, omdat ze misschien niet enkel uit het oogpunt van broederliefde handelen maar ook uit dat van islamverbreiding. Toch zijn ze ook blij met hun steun, omdat ze alle hulp kunnen gebruiken. Overigens accepteren ze niet alleen hún steun, maar ook die van andere buitenlanders.

Veel Syriërs hebben er last van dat er veel nadruk wordt gelegd op het islamitische karakter van hun revolutie. Voor hen voelt het alsof ze niet alleen een binnenlandse slag te leveren hebben, maar ook hun best moeten doen om naar buiten toe een beschaafd en seculier imago hoog te houden. Ze zijn blij om westerlingen te ontmoeten, omdat die hun het gevoel geven dat er  buitenlanders zijn die zich om hen bekommeren. En ze willen graag vertellen wat er in Syrië gebeurt en wat hun overkomen is.

Islam als leidraad

De leus ‘allahu akbar’ (God is groot) wil nog niet meteen zeggen dat iemand een moslimfundamentalist is. Die zit ingebakken in de Arabische cultuur. En het simpele feit dat iemand moslim is, betekent niet noodzakelijk dat hij zijn godsdienst te vuur en te zwaard wil verbreiden. Laten we ook niet vergeten dat godsdienst voor mensen een houvast is in een tijd waarin ze hun leven niet zeker zijn.

Alle leden van het Syrische verzet die ik gesproken heb, willen graag dat de wereld hun een eerlijke kans geeft. Zij hopen dat het buitenland hun strijd erkent als een legitieme opstand tegen de onderdrukking van het Syrische volk, en niet als een islamitische revolutie.

Betere toekomst
Dat de toekomst van Syrië onzeker is, is duidelijk. Helaas dienen er zich nog niet tientallen geschikte kandidaten aan als alternatieven voor het regime van Bashar al-Assad. Toch is die onzekerheid inherent aan verandering. Zoals elke revolutie slachtoffers eist, zaait ze ook onzekerheid en angst voor de toekomst. Het is opvallend dat deze gevoelens vooral terug te zien zijn in de internationale politiek. Bij veel Syriërs zelf zie je namelijk hoop en geloof dat hun een betere toekomst te wachten staat – na de val van het regime. Ze kunnen alleen maar hopen dat deze ‘betere toekomst’ goed wordt begrepen door de wereld.

Om een beter begrip van de Syriërs´ bedoelingen te krijgen, blijft het belang met hen in gesprek te blijven groot. Op die manier kunnen we voorkomen dat er na de val van het Syrische regime een grote kloof gaapt tussen het Syrische volk en de rest van de wereld.

Door Ine Smeets, PvdA Buitenlandreporter