6 september 2014

Spanningen in Hongkong

Deze zomer is het politieke debat in Hongkong ernstig verhit geraakt. Reden voor discussie is onder andere een witboek van de Chinese regering over de toekomst van Hongkong. PvdA Buitenlandreporter Rene Perey doet verslag.

Hongkong Basic Law

Tot 2047 valt Hongkong onder de Sino-British Joint-Declaration, het overgangsverdrag dat in 1984 tussen het Verenigd Koninkrijk en China gesloten is. Het verdrag is ondertekend door de toenmalige premiers Margaret Thatcher en Zhao Ziyang en regelt de overgang van Hongkong als Britse Kroonkolonie naar een semiautonome regio binnen China, het zogeheten one country, two systems raamwerk. Afgeleid van het overgangsverdrag is de Hongkong Basic Law, de grondwet van Hongkong. In de Basic Law is bepaald dat Hongkong in tegenstelling tot het Chinese vasteland verregaande vrijheden kent: inwoners van Hongkong kennen onder andere een grote mate van persvrijheid, zij hebben het recht om te protesteren en voorts kent de stad een ander rechtssysteem dan op het vasteland.

Document no. 9

Het recente Chinese witboek, Document no. 9 genaamd, benadrukt dat Hongkong semiautonoom is en niet volledig autonoom: de juridische grondslag voor de speciale status van Hongkong vormt het centrale gezag in Beijing. Verder gaat het witboek in op het gebrek aan een juist inzicht over het one country, two systems principe, Hongkong houdt er volgens Beijing verkeerde ideeën op na. Een suggestie die veel stof deed opwaaien in Hongkong was dat rechters bij het doen van hun uitspraak liefde voor het land en de staat voorop zouden moeten stellen. Dit schoot de Hongkong Bar Association in het verkeerde keelgat waarop ze in een reactie lieten weten dat onafhankelijke oordeelsvorming en de rechtsstaat essentiële onderdelen vormen van de rechtspraak.

Chief Executive

Een andere factor die bijdraagt aan de spanningen in Hongkong is de discussie over hoe de verkiezing van de Chief Executive in 2017 geregeld moet worden. De Chief Executive staat aan het hoofd van de regering van Hongkong en wordt op dit moment gekozen door 1,200 door Beijing aangewezen inwoners van Hongkong. De inwoners eisen zelf hun Chief Executive te kiezen, dit tot onvrede van China. De afgelopen maanden zijn er verschillende consultatieronden geweest waarin mogelijkheden werden onderzocht voor de verkiezing van de Chief Executive. Voorzitter van het door China opgezette onderzoekscomité, Qiao Xiaoyang, noemde als voornaamste eisen waaraan de Chief Executive moet voldoen, ‘liefde voor China en Hongkong’ en ‘het niet uit zijn op een confrontatie met het gezag in Beijing.’

Occupy Central with Peace and Love

In een poging om algemeen stemrecht te forceren werd door Benny Tai Yiu-ting, hoogleraar aan de University of Hongkong, Occupy Central with Peace and Love georganiseerd, een vreedzame betoging waar 500.000 inwoners op afkwamen. In grote getale gingen inwoners van Hongkong op 1 juli de straat op. Op deze datum werd in 1997 door de Britten het gezag overgedragen aan de Chinezen. Tijdens deze demonstratie werden 500 deelnemers gearresteerd. Op dit moment bevindt Hongkong zich op een scharnierpunt: houdt zij vast aan de verworven vrijheden of krijgt Beijing dan alsnog de overhand in het dagelijks bestuur? De komende jaren zal duidelijk worden welke richting Hongkong opgaat.

Door René Perey, PvdA Buitenlandreporter