28 januari 2016

Spanningen en verkiezingen in Macedonië

De Republiek Macedonië, of in officiële termen de ‘voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië´, heeft een turbulent politiek jaar achter de rug en ook het komend jaar, waarin parlementsverkiezingen gehouden worden, beloven zeer spannend te worden. Na het aftreden van premier Nikola Gruevski is er onduidelijkheid ontstaan of de geplande datum van 24 april wel aangehouden kan worden.

Protesten
De protesten in het kleine Balkanland begonnen vorig jaar toen de regering van premier Gruevski (VMRO-DPMNE, Internal Macedonian Revolutionary Organization – Democratic Party for Macedonian National Unity),  in diskrediet gebracht werd door verschillende beschuldigingen aan haar adres. Zo zouden rond de 20.000 burgers, waaronder een aantal ministers, illegaal afgeluisterd zijn. Daarnaast werd zij beschuldigd van het controleren van de media en de rechterlijke macht en het benoemen van partijgenoten op belangrijke publieke posities. Bewijzen hiervoor werden vrijgegeven door Zoran Zaev, oppositieleider en leider van de sociaaldemocratische SDSM (Social Democratic Union of Macedonia). Hij stelde dat de vrijgegeven ‘tapes’ bewijs zijn van grootschalige corruptie en een sterke grip van de regering op de samenleving. Deze beschuldigingen werden door Gruevski van de hand gedaan als onzin en hij stelde dat de opnamen gefabriceerd zijn door buitenlandse inlichtingendiensten om het land te destabiliseren.

Przino akkoord
Door de politieke crisis die als gevolg van dit schandaal ontstond, wierp de Europese Unie zich op als bemiddelaar. Macedonië heeft sinds 2014 de officiële status van kandidaat lidstaat en de Unie is nauw betrokken bij het uitvoeren van de stabilisatie- en associatie- overeenkomst, bedoelt om het land klaar te stomen voor volledig lidmaatschap. Na intensieve onderhandelingen onder leiding van Eurocommissaris voor Uitbreiding Johannes Hahn, werd afgelopen juli het Przino akkoord getekend. Daarop keerde oppositiepartij SDSM terug in het parlement en heeft zij ook een aantal ministers geleverd voor de nieuwe regering, waarin de grootste partijen van het land vertegenwoordigd zijn. Daarnaast werd afgesproken dat premier Gruevski af zou treden om de schijn van oneerlijke verkiezingen tegen te gaan. Tevens zou de openbaar aanklager worden vervangen door een gemeenschappelijke kandidaat van de vier grootste partijen.

Bezoek Europarlementariërs
S&D Europarlementariër Richard Howitt was samen met collega parlementariërs Ivo Vaigl en Eduard Kukan op dinsdag 12 januari in Skopje aanwezig bij een speciale bijeenkomst tussen afgevaardigden van de Europese Unie en de belangrijkste Macedonische politieke partijen.  De Macedonië rapporteurs van de EU troffen voorbereidingen voor het bezoek van Eurocommissaris Hahn, later in de week. Howitt verklaarde zich solidair met het land en onderstreep tegelijkertijd de noodzaak dat het Przino akkoord nageleefd en geïmplementeerd wordt. Bovendien zei hij: “Wij zijn hier om het land te ondersteunen” en “wij allen zien de toekomst van Macedonië als een volledig lid van de Europese Unie.” Daarnaast hamerde Howitt erop dat Skopje nog een aantal structurele hervormingen door moet voeren, met name als het gaat om de persvrijheid, om eerlijke verkiezingen te garanderen.

Eurocommissaris Johannes Hahn
De Eurocommissaris Johannes Hahn zei op vrijdag 15 februari dat het aftreden van premier Gruevski diezelfde dag een belangrijke voorwaarde en stap is in het nakomen van het Przino akkoord. Hij sprak daarnaast de hoop uit dat de politieke crisis in het land bezworen wordt en dat het mogelijk wordt om eerlijke en vrije verkiezingen op de korte termijn te organiseren. Onderdeel van de deal met Gruevski was dat hij alleen af zou treden als deze in april van dit jaar gehouden zullen worden. Tevens riep Hahn alle betrokken partijen op om tot overeenstemming te komen over de toekomst van Macedonië.

Parlementsverkiezingen
Toch is er de afgelopen weken discussie ontstaan over de vraag of de geplande verkiezingen van 24 april wel door kunnen gaan. Leden van de Macedonische kiescommissie hebben uiteenlopende signalen afgegeven waardoor het onduidelijk is of het mogelijk is om vrije en eerlijke verkiezingen te garanderen. De onenigheid in de kiescommissie is een reflectie van het gebrek aan overeenstemming tussen de regering en de oppositie. Voormalig premier Gruevski stuurt aan op het aanhouden van de overeengekomen datum, net als twee etnisch Albanese partijen. Oppositieleider en leider van de sociaaldemocraten, Zaev, daarentegen, wil eerst de garantie dat het registreren van niet-bestaande stemmers wordt tegengegaan en dat de media de vrijheid heeft om over de verkiezingen te berichten. Om deze positie kracht bij te zetten waren de leden van de SDSM daarom niet aanwezig bij de officiële stemming over de ontbinding van het parlement en wordt er vanuit de sociaaldemocraten nagedacht over een mogelijke boycot van de verkiezingen. PES voorzitter Sergei Stanishev heeft laten weten dat de huidige politieke situatie in Macedonië verkiezingen niet toelaat. “Wij steunen onze zusterpartij, de SDSM, in haar roep om hervormingen. De creatie van een gunstig democratisch klimaat waarin verkiezingen gehouden kunnen worden was vanaf het begin hun doel. Als we het toelaten om deze verkiezingen door te laten gaan zonder verdere hervormingen, dan zijn alle voorgaande onderhandelingen nutteloos,” aldus Stanishev.

Door Jaron Liplijn, stagiair internationaal secretariaat

In het voorjaar van 2015 heeft PvdA-Kamerlid Marit Maij haar zorgen geuit over de instabiele situatie in Macedonië. Lees hier het artikel.