22 januari 2014

Sotsji: Hete winterspelen voor een hoge prijs

De keuze van het IOC voor Sotsji, een van de weinige subtropische badplaatsen die Rusland rijk is, voor de Olympische winterspelen, is op z’n minst vreemd te noemen. Toch is deze keus allerminst toevallig en heeft Poetin voor Sotsji ongelimiteerd geld beschikbaar gesteld. Maar welke prijs wordt hier betaald voor deze Olympische Spelen?


Winst voor de verliezers
Salzburg had sterke kaarten in de zomer van 2007, toen in Guatemala werd gestemd over het gastheerschap voor deze winterspelen. Alles was er al: volledige moderne infrastructuur met hoogwaardig openbaar vervoer, goede snelwegen en meerdere faciliteiten konden op het moment van het bod al worden geïnspecteerd. Toch werd Sotsji verkozen tot gastheer van de Olympische winterspelen voor 2014.

De meeste activiteiten zullen echter niet in Sotsji worden gehouden, maar in Krasnaya Polyana (Красная Поляна , ofwel: Rode Velden), zo’n 50 kilometer verderop in de bergen. De infrastructurele projecten zijn dan ook gigantisch. Rusland kan het zich nooit veroorloven dat deze Spelen geen succes zullen worden en daarom is er onbeperkt geld beschikbaar gesteld.

De expertise zit bij Oostenrijkse bedrijven zoals Doppelmayer op het gebied van skiliften, of Strabag, dat een contract van $350 miljoen tekende voor een groot deel van de bouw van het Olympische dorp. De Oostenrijkers stonden ondanks de verloren stemming zeker niet met lege handen.

De prijs van menselijke waardigheid
Poetin sprak in 2007 over een budget van $12 miljard voor Sotsji. Tegenwoordig worden de kosten op meer dan $50 miljard geraamd. Hèt symbool voor de geldverspilling is de snelweg tussen Sotsji en Krasnaya Polyana. Hiervan wordt gezegd dat deze snelweg, die nu $160 miljoen per kilometer kost, goedkoper was geweest wanneer deze weg zou zijn geplaveid met goud of kaviaar.  Rusland kan zich niet veroorloven dat de spelen geen succes worden, en er worden ongelimiteerd miljarden uit de staatskas gebruikt.

Ook vindt er uitbuiting plaats. Human Rights Watch heeft een stevig rapport gepubliceerd over de uitbuiting en misbruik van tienduizenden werknemers, o.a. uit Armenië, Kirgizië, Servië, Tadzjikistan, Oekraïne en Oezbekistan, bij de bouw van de infrastructuur voor deze Olympische winterspelen. Meer dan 2000 families worden gedwongen uit huis gezet nadat hun huizen illegaal werden verklaard en snel werden afgebroken, zonder enig eerlijke kans op bezwaar in het proces.

Allesbehalve “zero waste games”
Krasnaya Polyana ligt ingeklemd in een zeer smalle vallei van beschermd natuurgebied, toegankelijk via de rivier de Mzymta met een uniek ecosysteem. Omdat alle infrastructuur langs deze rivier zal lopen is dit nu een grote bouwput geworden. Waar Sotsji werd aangekondigd als “zero waste” games, worden nu (chemische) afvalstortplaatsen aangelegd in deze beschermde gebieden, zoals Akhshtyr, en daarmee het drinkwaterreservoir bedreigen voor de hele regio van Sotsji.

Ondanks al het geld is er geen budget vrijgemaakt voor de verwerking van bouw- en chemisch afval. De UNEP(united nations environment program) heeft al diverse rapportages uitgebracht over onherstelbare schade van de natuurdoor de aanleg van de infrastructuur voor deze Olympische winterspelen.

IOC blijft stil
Hoewel het IOC zelf uitdraagt te staan voor de bescherming van menselijke waardigheid, mensenrechten en verantwoordelijk omgaan met natuur en milieu als een fundamenteel aspect van de Olympische beweging, blijft men echter zeer stil wanneer het hierom gaat in Sotsji. Sotsji is helaas geen uitzondering. Al bij de Olympische spelen in 1988 in Seoel werden 720.000 mensen gedwongen uit huis geplaatst, en in 2008 in Peking werden meer dan 1.5 miljoen mensen gedwongen uit hun huis gezet. De schade aan de natuur is onherstelbaar.

Michiel Servaes, PvdA Tweede Kamerlid en woordvoerder buitenlandse zaken, herkent dit verschijnsel: “De PvdA dringt er al langer op aan om mensenrechtennormen te hanteren bij de toewijzing en organisatie van grote sportevenementen.

Vorig jaar werd onze motie hierover aangenomen, die de regering opriep om samen met de nationale sportkoepels in te zetten op wijziging van de reglementen van internationale sportfederaties. Immers, sport hoort een feest te zijn, geen dekmantel voor mensenrechtenschendingen.

De PvdA, bij monde van Diederik Samsom, is geen voorstander om de regeringsleider af te vaardigen naar Sotsji. Maar nu de premier toch gaat, moet je deze zaken juist wél gaan bespreken, en moet zijn aanwezigheid daar ook maximaal voor worden benut.

Geloofwaardigheid IOC
FIFA-voorzitter Sepp Blatter heeft al toegegeven dat economische en politieke belangen sterk hebben meegespeeld bij de keuze om Qatar aan te wijzen als gastland voor het WK van 2022. Het IOC lijkt echter nog niet zover om te spreken over hoe de grandeur van de Spelen het lijkt te hebben gewonnen van de bescherming van natuur, en bescherming van mensenrechten.

De geloofwaardigheid van het IOC staat hiermee direct op het spel. Zeker wanneer haar eigen activiteiten strijdig blijken met waar de Olympische beweging zelf voor zegt te staan. En men het niet wil bespreken.

Zeker in een wereld waarin de trend lijkt te schuiven naar waar grote sportorganisaties steeds vaker aandacht lijken te hebben voor die landen waar de leiders zonder al te veel regeltjes en verantwoording miljarden ter beschikking kunnen stellen om aan de PR-droom te voldoen. Dan moet je dat toch juist wel bespreken?

En zeker in Sotsji!

Door Ernstjan van Doorn, PvdA Buitenlandreporter