6 november 2013

Rehabilitatie Horthy in Hongarije

PvdA-Buitenlandreporter Antje Koelewijn schreef er al eerder over: de huidige regering van Hongarije is dol op het tijdvak 1920-1944 en op de man die zich toen regent van Hongarije noemde: de admiraal (!) op het witte paard, Miklós Horthy. Vanuit Boedapest doet zij verslag van de laatste ontwikkelingen.

Horthy
Horthy kan zonder meer een autoritaire, proto-fascistische machthebber genoemd worden. Aan de macht gekomen na het neerslaan van de communistische radenrepubliek (1919), was hij verantwoordelijk voor een politiek die gekenmerkt werd door anticommunisme en revisionisme (Hongarije wilde de gebieden terug die bij de vrede van Trianon verloren waren gegaan). Erger is dat hij ook verantwoordelijk is voor pogroms in 1920 en voor anti-Joodse wetgeving gedurende het hele Interbellum. Hij maakte van Hongarije een betrouwbare bondgenoot voor  Hitler, tot maart 1944. Toen werd Hongarije bezet door de Duitsers en werd onmiddellijk begonnen met het Judenrein maken van Hongarije. Het is waar dat Horthy in juli 1944 en eind maakte aan de deportaties, maar dat was te laat, althans voor de Joden op het platteland. In oktober 1944 vertrouwden de Duitsers Horthy niet langer omdat hij een separate vrede overwoog. Hij werd overgebracht naar Duitsland. Horthy stierf uiteindelijk in Portugal in 1957.

Herbegrafenis
In 1993 werd hij herbegraven in Kenderes. De historicus Randolph Braham, die veel gepubliceerd heeft over de Hongaarse Holocaust, vond dat toen al een teken aan de wand: hij voorspelde een spoedige rehabilitatie van Horthy.

Nu zijn de Hongaren dol op het opnieuw begraven van hun doden. Meestal gaat dit gepaard met een vorm van rehabilitatie. Imre Nagy, de protagonist van de Hongaarse Opstand in 1956, werd in 1989 met staatseer herbegraven. Deze herbegrafenis luidde de Wende in.

Maar waarom vond Braham de herbegrafenis van Horthy zo’n verontrustende gebeurtenis? Hij was bang dat dit zou leiden tot een zijns inziens volledig onterechte herwaardering van deze man. En hij heeft gelijk gekregen. Sinds Viktor Orbán aan de macht is wordt Horthy met de maand salonfähiger. Op diverse plekken staan al beelden van hem en er wordt gepleit voor een researchinstituut voor studie naar Horthy en zijn familie.

Herwaardering
Zondag jongstleden, ik ben op dit moment in Boedapest, werd het zoveelste beeld van deze omstreden man onthuld. Dit keer op een plein in het hart van Boedapest, voor een (gereformeerde) kerk. Maar dat ging niet zomaar! Om de onthulling op te luisteren was extreem-rechts, gekleed in alle foute uniformen die je maar kunt bedenken, aanwezig. Om tegenwicht te geven waren er behoorlijk wat demonstranten, die in veel gevallen een Davidsster opgespeld hadden. Opvallend was dat veel van hun spandoeken het woord ‘verantwoordelijk’ droegen. Door de tegendemonstranten werd Horthy duidelijk niet beschouwd als groot staatsman, maar als iemand die verantwoordelijk is voor vele zwarte bladzijden uit de Hongaarse geschiedenis.

De Fidesz heeft de gebeurtenissen veroordeeld en beschouwt deze, pikant detail, als provocatie. Hiermee bedoelen ze dat de West-Europese linkse (!) media nu wel weer een tijd lang de gelegenheid te baat zullen nemen en Hongarije af zullen schilderen als antisemitisch.

Ik zou bijna zeggen: ze kunnen het krijgen zoals ze het hebben willen. De manier waarop de Hongaarse regering probeert invloed uit te oefenen op wat er over Hongarije geschreven wordt, begint pathologische vormen aan te nemen.

Door Antje Koelewijn, PvdA Buitenlandreporter