23 november 2015

Migratietop in Valletta heropening van de dialoog tussen Europa en Afrika

Op 11 en 12 november werd in Valletta, de hoofdstad van Malta, een belangrijke top gehouden met Europese en Afrikaanse regeringsleiders en staatshoofden. De bijeenkomst stond in het teken van het versterken van de banden tussen de twee continenten en het vinden van gezamenlijke oplossingen voor het huidige vluchtelingenvraagstuk.

Vlak voor het begin van de top in Valletta was er zoals gewoonlijk een korte bijeenkomst van verscheidene sociaaldemocratische premiers en partijleiders om in het kader van de PES (Partij van de Europese Sociaaldemocraten) te overleggen. Zij kwamen overeen dat de huidige migratiecrisis niet alleen een vraagstuk is voor de landen die de meeste vluchtelingen opnemen en voor de landen aan de grenzen van de Schengenzone, maar voor de EU in haar geheel. PES-voorzitter Sergei Stanishev zei na deze bijeenkomst: “De PES verwelkomt de heropening van de dialoog tussen Europa en Afrika, wat eigenlijk het belangrijkste element is van de top op Malta vandaag”.

Actieplan en EU-noodfonds
Een van de voornaamste uitkomsten van het overleg is dat migratie gezien wordt als een gedeelde verantwoordelijkheid voor de landen van herkomst, doorreis en bestemming. Uit het actieplan dat de leiders van de EU en Afrika hebben opgesteld komen daaropvolgend een vijftal punten naar voren. Ten eerste worden de onderliggende oorzaken van illegale migratie, zoals werkloosheid en weinig perspectief, aangepakt. Daarnaast moet er meer en beter samengewerkt worden op het gebied van legale migratie. Ten derde moet de bescherming van migranten en asielzoekers versterkt worden, waarbij illegale migratie, mensensmokkel en mensenhandel voorkomen en bestreden moet worden. Ten slotte gaan Europese en Afrikaanse landen meer samenwerken om de terugkeer en re-integratie te verbeteren. Om dit te bewerkstelligen hebben de aanwezige leiders hun handtekening gezet voor het oprichten van het ‘EU Emergency Trust Fund for Africa’. Voor dit EU-noodfonds is inmiddels 1,88 miljard euro toegezegd.

Optimisme over uitkomsten
De sociaaldemocraat Joseph Muscat, premier van Malta en gastheer van de top, zei tijdens de afsluitende persconferentie dat het overleg een eerste stap in het uitbouwen van de samenwerking tussen Europa en Afrika. Daarnaast stelde hij dat er niet alleen naar migratie gekeken moet worden, maar juist ook naar het enorme potentieel van Afrikaanse landen. Hij denkt dat het opgestelde actieplan laat zien dat Europa toegewijd is om te investeren in haar relatie met Afrika.

In reactie op de uitkomsten van de top in Valletta, zoals het instellen van het speciale EU-noodfonds, zei Minister van Buitenlandse Zaken Bert Koenders dat geld het migratieprobleem niet gaat oplossen, maar dat het kan werken als een hefboom om banen te creëren. Hij stelde dat er de afgelopen periode te weinig aandacht is geweest voor de oorzaken van migratie bij de traditionele ontwikkelingssamenwerking, vandaar dat het goed is dat er nu een internationale aanpak komt. Daarnaast merkte Koenders ook op dat de relatie tussen de EU en Afrika aan het veranderen is. “Afrika is, ondanks dat het nog steeds het armste continent is en grote problemen kent, gegroeid en zelfbewuster geworden. Bovendien is Europa niet meer de enige die er toe doet. Er wordt iets gelijkwaardiger onderhandeld.”

De voorzitter van de S&D fractie (Socialisten en Democraten) in het Europees Parlement, Gianni Pittella, stelde dat de uitkomsten van de migratietop in Valletta gemengde gevoelens oproepen. Hij zei in een reactie dat het eindelijk een erkenning is van de noodzaak om tot een gezamenlijk gecoördineerd antwoord op de vluchtelingencrisis te komen. Daarnaast onderstreepte hij het belang van samenwerking met de buurlanden van de EU, zoals Turkije, waarbij het beschermen van de mensenrechten en de persvrijheid niet onderhandelbare principes zijn. Bovendien zei hij: “We geloven dat deze nieuwe manier van samenwerking met niet EU-landen uitgebreid moet worden met Libië, Libanon en de grootste Afrikaanse landen. Zij spelen allen een belangrijke rol in het stabiliseren van de regio en het beheersen van de stroom migranten en vluchtelingen.” Pittella benadrukte dat de Europese Commissie en de Europese Raad niet moeten aandringen op een intergouvernementele aanpak van de vluchtelingencrisis, maar dat juist ook het Europees Parlement meer betrokken moet worden.

Door Jaron Liplijn, Stagiair Internationaal Secretariaat PvdA