10 december 2015

Kailash Satyarthi: bevlogen activist en gewiekste diplomaat in één

Op dinsdagavond 8 december sprak Nobelprijswinnaar voor de Vrede Kailash Satyarthi een aandachtig luisterende zaal toe in het New Babylon in Den Haag. Maar liefst 160 geïnteresseerden bezochten de lezing; van oude vrienden tot een grote groep jongeren.

Een dubbele introductie
De avond werd geopend door FMS voorzitter Manuela Monteiro. Zij roemde de tweeledige aanpak van Satyarthi, die tegelijkertijd activistisch en diplomatiek is. Ook stelde zij dat er in het Westen veel vooroordelen bestaan over kinderarbeid. Ergens in ons zit het idee dat armen blij zijn dat zij kunnen werken. Dit is echter niet de realiteit. Overal ter wereld worden mensen, vaak kinderen, uitgebuit.

Tweede Kamerlid Roelof van Laar (PvdA) haakte hierop in door terug te gaan naar de wortels van de bestrijding van kinderarbeid in Nederland. Hij vertelde over de schrijver Cremer, die het lot beschreef van het arbeidersmeisje Saartje. Zij overleed door het zware leven in de fabriek. Cremer verspreidde zijn pleidooi tegen kinderarbeid door het hele land. Uiteindelijk resulteerde dit decennia later in het Kinderwetje van Van Houten, dat in 1874 werd aangenomen.

Desondanks werken er nog altijd 85 miljoen kinderen wereldwijd in zeer schadelijke omstandigheden. Ook wetgeving in Nederland loopt nog achter, aldus Van Laar. Daarom werkt hij aan een initiatiefwet waarin wordt gesteld dat ondernemingen die niet proberen kinderarbeid in eigen gelederen te bestrijden, geen producten mogen verkopen in Nederland.

Onderwijs is de sleutel tot een betere toekomst
Dan is het woord aan de Satyarthi zelf. Zijn verhaal ging niet alleen over kinderarbeid. Het gaat ook over de beschaving, over onderwijs en vooruitgang. “We cannot think of development if so many men and women are trapped in slavery,” stelde hij. Zolang er slavernij bestaat, kunnen wij onszelf geen geciviliseerde maatschappij noemen. Daar moeten wij samen iets aan doen!

Geïsoleerde problemen bestaan immers niet. Veel producten met een positieve connotatie worden (mede) geproduceerd door kinderen in erbarmelijke omstandigheden. Satyarthi, die zelf in meer dan 140 landen actief is, vertelde over een ontmoeting met enkele jongens uit Ivoorkust, die in een cacaofabriek werken. Het geliefde product dat hiermee wordt gemaakt, chocolade, hadden zij nog nooit gezien of geproefd. Als wij een chocoladereep eten, denken wij echter niet aan deze jongens in Ivoorkust, die zich elke dag kapot werken om lekkernijen te produceren die zij zich niet kunnen veroorloven.

We falen in het creëren van bewustzijn. Daar kan verandering in worden gebracht door middel van onderwijs. “Education opens the minds of the people,” aldus Satyarthi. Gelukkig is de wereld steeds meer bereid om naar deze aanklacht te luisteren. Waar de Millenniumdoelen weinig zeiden over onderwijs, staat dit punt in de nieuwe Sustainable Development Goals centraal. In 2030 moeten alle kinderen toegang hebben tot “inclusive, equitable quality education, both on first and secondary level.”

Van rebel tot Nobelprijswinnaar
Het winnen van de Nobelprijs voor de Vrede heeft vele deuren geopend, gaf Satyarthi toe. “I don’t want to become a celebrity, the Nobel Prize is just a comma. However, I had the possibility to convince world leaders because of the Nobel Prize.” Dit betekent echter niet dat zijn werk van voor 2014 daarom minder betekenisvol is. Hij heeft ongeveer 85.000 kinderen gered van uitbuiting. Maar, zo benadrukte hij, deze kinderen zijn meer dan nummers. Elk bevrijd kind is een stap voorwaarts in de strijd tegen kinderarbeid. In de periode dat hij al actief is, is het aantal kinderen dat tewerk gesteld wordt gehalveerd. Een “collective achievement,” waaraan ook de Nederlandse overheid haar steentje heeft bijgedragen.

Satyarthi eindigde dan ook met een positieve noot. “The total abolition of child labour is within our reach. 22 billion dollars can bring all children to school. It is one sixth of what Europeans spend on cosmetics. It is affordable, we can do it. If we want to make this world more democratic, we have to begin with our children.”

Wil je meer weten over dit onderwerp of over Kailash Satyarthi? Bekijk dan ook eens de website van de ‘Global March Against Child Labour’ en van de ‘Satyarthi Foundation’.

Foundation Max van der Stoel