13 mei 2014

Interview met Kati Piri, de nr. drie van de lijst voor Europa

Kati Piri is van Hongaarse komaf. Haar vader vluchtte in 1956, als zestienjarige, om in het Westen te kunnen studeren. Hij werd uiteindelijk geschiedenisleraar in Nederland. Een ontmoeting tussen de derde kandidaat op de PvdA-lijst voor het Europees Parlement en de buitenlandreporter Hongarije leek beiden een goed idee.

Het is eind april 2014 als we elkaar spreken. In Nederland wordt druk gediscussieerd over wie er allemaal herdacht moeten worden op 4 mei. Alleen de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog? Of ook die van de oorlogen daarna? Tegelijkertijd lijkt de Koude Oorlog aan een revival te beginnen. De situatie in Oekraïne wordt met de dag spannender. Daar gaat de bevolking op 25 mei naar de stembus, net zoals in de meeste EU-landen (Nederland gaat op 22 mei).

Maar met een heel andere inzet dan in de EU. “Het is opvallend dat het Westen nu wel belangstelling heeft voor de situatie in Oekraïne, terwijl er in 2008, toen Rusland Georgië binnenviel, nauwelijks aandacht geschonken werd aan deze grove schending van de landsgrenzen,” zegt Kati Piri, die door haar werk bij het N(etherlands) I(nstitute) for M(ultiparty) D(emocracy) veel weet over landen als Georgië, Armenië, Moldavië en Azerbeidzjan en over de staat waarin de democratie daar verkeert.

Fidezs partij

We hebben het ook over Hongarije natuurlijk, waar premier Orbán voor de tweede keer met een tweederde meerderheid voor zijn Fidesz regeert, met alle gevolgen van dien. Kati benadrukt het belang van meer partijen, van dialoog en van consensus. “Populisme en nationalisme lijken de overhand te krijgen, niet alleen in Hongarije. Wat je ziet in Hongarije, het ontbreken van een maatschappelijk middenveld, zie je op veel meer plekken in met name Oost-Europa. In veel nieuwe EU-landen ontbreekt een stevige democratische structuur. En dan wordt corruptie niet aangepakt, komen de rechten van minderheden al snel in gevaar en dreigen discriminatie van Roma en herlevend antisemitisme. Dit zijn belangrijke aandachtspunten,” aldus Kati Piri.

Annexatiepolitiek

Bewijst Poetin de EU een dienst door zijn annexatiepolitiek, zoals door sommigen wordt beweerd? De annexatie van de Krim is uniek in de Europese geschiedenis van na de Tweede Wereldoorlog, constateert Kati Piri, mijns inziens terecht. Hoe moet het antwoord op deze militaire agressie eruit zien? “Een militair antwoord is uitgesloten, al heeft de NAVO wel duidelijk te kennen gegeven dat Polen en de Baltische staten de ‘red line’ vormen. De EU zoekt het in steeds verdergaande economische sancties tegen Rusland, al kost het moeite om een eensgezinde aanpak te formuleren. Het is de vraag in hoeverre deze politiek van Poetin in de EU de gang naar de stembus en de keuze in het stemhokje bepaalt. Voor de meeste Europeanen gaan de verkiezingen overigens over het beperken van de toevloed van burgers uit de nieuw toegetreden landen, over werkloosheid, over oneerlijke verdringing op de arbeidsmarkt.”

Gemeenschappelijke waarden

Maar volgens Kati staat de EU ook voor het formuleren van gemeenschappelijke waarden op het gebied van democratie en mensenrechten: “Dat betekent bijvoorbeeld dat de EU-landen elkaar over en weer scherp houden als het gaat om vrijheid van meningsuiting en persvrijheid. Het hoog houden van democratische principes en het respecteren van mensenrechten is voor mij de diepste motivatie om me kandidaat te stellen.”

Door Antje Koelewijn, PvdA Buitenlandreporter.