31 oktober 2012

Het nieuwe Rusland

PvdA-buitenlandreporter Ralph du Long was in Moskou en interviewde Boris Guseletov, de internationaal secretaris van “A Just Russia”. Deze partij is de enige partij in Rusland die zich momenteel sociaaldemocratisch noemt, maar worstelt met haar rol in het Russische politieke systeem waar weinig ruimte is voor oppositie.

Scherpere koers?

A Just Russia heeft een probleem. Het wordt gezien als een partij die door Poetin in het leven werd geroepen om een kunstmatige oppositie te creëren. Een vlakke partij met een vaag geluid. De eerste verkiezingen waaraan de partij meedeed, gaven geen spectaculaire resultaten. Pas toen de partij de grote demonstraties in Moskou steunde, leverde dat forse stemmenwinst op in de Doema. Dat lag niet voor de hand. Sociaaldemocratie heeft een slecht naam in Rusland. Ooit schreeuwde een woedende Trotzky gematigde socialisten na dat ze in het vuilnisvat van de geschiedenis zouden verdwijnen. De echo van die woorden achtervolgt de sociaaldemocraten nog steeds.

Volgens Boris werd er bij de landelijke verkiezingen niet zozeer gestemd voor de sociaaldemocraten als wel tegen Poetin. Hij illustreert dat met de uitslag van de lokale verkiezingen van een paar weken geleden. Poetin haalde een truc uit. Hij liet meer partijen toe –waaronder enkele van zijn ‘eigen’ partijen- waardoor de stemmen verdeeld raakten. En hij gaf lokale kandidaten de opdracht om zich vooral persoonlijk te profileren. Dat werd ondersteund met forse campagnes. Als gevolg won de regeringspartij United Russia op alle fronten.

Nu borrelt, bruist en beweegt het in de gelederen van A Just Russia. Sommigen willen een scherpere koers en helder profiel. Door meer demonstraties te steunen en door mensenrechten te omarmen. Anderen willen een veel voorzichtiger koers varen. Dat geluid wordt versterkt doordat een vooraanstaand lid van de partij onlangs uit de Doema werd gezet. Een ongehoorde stap, zelfs voor Rusland, aldus Boris Guseletov.
Deze week is er een partijcongres. Daar moet duidelijk worden wat de richting wordt. Een echte oppositiepartij, een onduidelijke middenpartij of toch iets anders.

Nieuwe generatie

Boris haalt een rapport aan van het CSR, het centrum voor strategisch onderzoek. Volgens het CSR begint een nieuwe generatie zich te roeren. Jongeren die zich steeds meer richten op Westerse waarden. Individualiteit en niet langer de staat is voor hen het uitgangspunt. Ze willen meer mensenrechten, meer democratie en minder staatsbemoeienis. Deze generatie gaat het gezicht van Rusland de komende decennia bepalen.

Poetin’s strategie is om het Rusland buiten Moskou en Petersburg in te palmen. Hij gebruikt daarvoor onder meer de Russisch-Orthodoxe kerk en hun inzet voor traditionele waarden. De massale Westerse aandacht voor Pussy Riot was voor Poetin zeer welkom. Het gaf hem een extra gelegenheid zijn inzet voor die traditionele waarden te benadrukken. Door de pensioenen te verhogen, verzekerde hij zich bovendien van de steun van miljoenen oudere Russen.

Maar toch. Ook in het –in Russische ogen- kleine Vologda  waar ik was, sprak ik met de jongeren die in het CSR rapport worden beschreven. Zij zijn niet anders dan in Moskou. Ze praten over de staat in termen van ‘fucking bureaucrats’. Lokale bloggers komen voor hun mening uit en zijn populair. En ook deze jongeren reizen. Ze zien andere landen en vragen zich af waarom het niet anders kan in hun land.

300 jaar Russisch-Nederlandse betrekkingen als kans

Voor Boris is dat geen vraag. Hij wil dat de partij de toekomst omarmt. Dat het zich inzet voor mensenrechten en dat er meer echte vrijheid, echte democratie komt. Het is duidelijk op welke uitslag Boris hoopt op het partijcongres.

’s Avonds volg ik de werkgroepen van de ‘jongeren mensenrechtenconferentie’ waar ik  een week te gast ben. Dit is die nieuwe generatie. Tatiana, de idealistische humaniste uit Moermansk die tegen vervuiling van haar stad vecht. Lina, die onder de moeilijkst denkbare omstandigheden mensenrechten leert aan Moslim kinderen in Grozny. Anna, die met haar gammele, omgebouwde bus vol  ‘kinderboeken met een boodschap’ door Rusland rijdt. Dit zijn de jongeren die Rusland gaan vormen.

2013 is het Russisch-Nederlands jaar waarin de 300-jarige betrekkingen worden herdacht. Het lijkt me een prachtige kans om met de nieuwe generatie en daarmee met het Rusland van de komende decennia kennis te maken.

Door Ralph du Long, PvdA Buitenlandreporter