21 april 2015

Europa mag ik overvaren, ja of nee?

Wie speelde het spel als klein kind niet? Schipper mag ik overvaren. Een simpel spel waarbij kinderen al zingend tikkertje speelden. Wie getikt werd, was af. Momenteel speelt er zich in de grote mensenwereld ook een dergelijk spel af.

Maar voor de Afrikaanse bootvluchteling die, in zijn of haar zoektocht naar geluk, de oversteek naar Europa probeert te maken is het een spel van leven of dood. Overdrijven doe ik niet. Kijk maar naar de foto van een jong meisje, dobberend in de zee.

950 doden. Dat is op het moment van schrijven de meest recente informatie over het kapseizen van een boot vol vluchtelingen en de trieste toevoeging aan een serie van bootincidenten in de Middellandse Zee. Het zal niet de laatste zijn. De burgemeester van Sicilië smeekt Europa iets te doen: “Dit is geen plotselinge ramp.” Kortom, dit had voorkomen kunnen worden. De Internationale Organisatie voor Migratie heeft berekend dat de afgelopen zestien jaar 11.500 mensen zijn verdronken in de Middellandse Zee. En de cijfers laten een sterke stijging zien sinds de Libische Revolutie van 2011. Alleen al in de eerste twee maanden van dit jaar zijn er 450 mensen verdronken. Eind 2013 vroeg Italië de EU al om hulp, alleen kan het land de vluchtelingenstromen niet aan en het is, per slot van rekening, een probleem van de gehele EU. Opvallend, dat er toen ook al werd gezegd dat  “These deaths did not need to happen.” Kortom, dit is geen plotselinge ramp.

Met het stijgen van het aantal drenkelingen stijgt ook de publieke verontwaardiging. De EU is tot nu toe onvoldoende in staat geweest de vluchtelingencrisis op te lossen. Nu, met de niet-aflatende stroom foto’s van huilende kinderen, ontredderde moeders en zwarte lijkzakken, kunnen ook de leiders van Europa de tragedie niet langer meer negeren. De druk op Europa om in te grijpen stijgt en de eerste spoedberaden worden gehouden. Laten we hopen dat er daadwerkelijk actie ondernomen wordt. Het lijkt de EU te dagen dat het zinken van de zoveelste boot niet afschrikkend werkt op de vluchtelingen. De kans op een rijke toekomst in Europa weegt zoveel zwaarder dan het risico een arme dood in de Middellandse Zee te sterven. Hongerige uitzichtloosheid laat mensen een wanhopige gooi naar een betere toekomst doen.

Ondertussen worden de mensensmokkelaars steeds radicaler in hun methoden. Van kleine bootjes tot volgepakte vluchtelingenschepen die stuurloos de Middellandse Zee worden opgestuurd. Vluchtelingen worden opgesloten in de kajuit van de boot, die vervolgens zinkt omdat deze te zwaar is. De smokkelaars ruiken het geld, om en nabij $ 5.000 dollar per mens, en de vluchteling legt zijn leven in hun handen. Ieder mens dat zijn leven in de handen van een onbekende legt is ten einde raad.

Natuurlijk, het probleem is complex en een oplossing ligt niet voor het oprapen. Libië is verzeild geraakt in een burgeroorlog die met de dag chaotischer wordt. De wetteloosheid in het land geeft de smokkelaars vrij spel. Wat doe je dan als Westen? Opnieuw militair ingrijpen, met alle gevolgen van dien? Een simpel antwoord is er niet. Maar laten we, totdat we een permanente oplossing gevonden hebben, er alles aan doen om deze mensen te helpen. Als Nederland. Als Europa. Maar vooral als medemens.

De tweede zin van het kinderliedje ‘Schipper mag ik overvaren’ luidde: “moet ik dan ook tol betalen, ja of nee?” Ja, Afrikaanse vluchteling, jij moet tol betalen. En deze is torenhoog. Kijk maar, naar het dobberende meisje in de zee.

Michaël Brevet, stagiair Internationaal Secretariaat PvdA