7 februari 2013

Energie-onafhankelijk Amerika heeft een vuil prijskaartje

Al in 1981 besloot het Amerikaanse congres tot een verbod op boringen naar olie en gas voor de kust van de VS. Echter, in 2008 draaide president G.W. Bush dit volledig terug. Olie- en gasprijzen klommen tot recordhoogtes en brandstofprijzen werden zeer belangrijk in de presidentiële verkiezingen.

John McCain voerde bewust de leus: “Drill Baby Drill”, een variant op Newt Gingrich’s: “Drill Here, Drill Now, Pay Less”. PvdA Buitenlandreporter Ernstjan van Doorn schrijft over de ontwikkelingen.

Met verve benadrukt men het Republikeinse frame van een VS die zo min mogelijk afhankelijk moet zijn van andere landen voor fossiele grondstoffen. En dit idee is met de huidige economische crisis, ook na de verkiezingen buitengewoon sterk gebleven. President Obama stelde op 31 maart 2010 in die lijn voor om omvangrijke delen van de Amerikaanse kustlijnen open te stellen voor nieuwe boringen naar olie en gas. Tien dagen later veranderde dit echter volledig.

Deepwater horizon: een incident met politieke gevolgen
Haastig moesten de woorden van BP-topman Tony Hayward op 17 mei 2010 worden terug genomen:“The Gulf of Mexico is a very big ocean. The amount of volume of oil and dispersant we are putting into it is tiny in relation to the total water volume.” Met 11 doden, miljoenen vaten ruwe olie die 7 maanden lang in de oceaan werden gepompt, en immense schade aan lokale economie, natuur en milieu, was de ramp met het boorplatform ‘Deepwater Horizon’ een van de grootste olierampen voor de Amerikaanse kust.

Het Amerikaanse ministerie van justitie klaagde BP en acht andere bedrijven aan. Ook onderling werden rechtzaken aangespannen: Transocean als verhuurder van het boorplatform wil haar verzekeringsgeld van $ 1.4 miljard, BP wil houdt Halliburton verantwoordelijk voor gebruik van ondeugdelijk beton bij de bouw van het boorplatform, en wordt zelf aangeklaagd voor grove nalatigheid bij het opstellen van de juiste bouw-eisen daarvoor.

Diverse officiële stukken van het Amerikaanse Congres werden herschreven om de groeiende zorg over olierampen te bedienen. Resultaat: enerzijds is het verbod aan de Atlantische en Pacifische kusten behouden, en anderzijds wordt uitbreiding toe gestaan: De Golf van Mexico richting Florida en Alaska nabij de poolgebieden.

The Arctic: to boldly drill where no-one has drilled before
De daad bij het woord voegend heeft het Amerikaanse ministerie van binnenlandse zaken eind augustus 2012 besloten dat Shell toestemming krijgt voor de eerste proefboringen in de Arctische oceaan voor de west- en noordkust van Alaska in de Chuchki- en Beaufort-zee.

Echter, Shell heeft grote moeite om dit technisch goed voor elkaar te krijgen. Na diverse tegenvallers heeft het bedrijf schoorvoetend uitstel van proefboringen moeten aankondigen. Het stranden van het mobiele boorplatform “Kulluk” op oudejaarsavond 2012 leidde opnieuw tot grote zorgen en formele vragen of Shell wel in staat zou zijn om veilig te kunnen boren in de extreme weersomstandigheden.

Zet Shell een nieuwe trend in de Arctic?
Opmerkelijk is dat nu ook gericht wordt doorgevraagd of Shell belastingontwijking belangrijker vond dan veiligheid, gezien hun besluit om juist in zeer barre en risicovolle weersomstandigheden het boorplatform “Kulluk” te verslepen. Shell heeft heel bewust gekozen om rond Alaska te boren met mobiele platforms die steeds versleept kunnen worden. Juist dat maakt het heel moeilijk om te bepalen hoeveel tijd Shell heeft geboord in de wateren die vallen binnen Alaska, en dus hoeveel belasting Shell moet betalen. Shell-woordvoerder Curtis Smith heeft beaamd dat het Shell miljoenen zou kosten als de “Kulluk” per 1 januari 2013 nog in de wateren van Alaska zou bevinden.

Het pad is lang en moeizaam
Obama spreekt hoopvol in zijn tweede inaugurele rede over de leidende rol van de VS op het gebied van duurzame energie: “The path towards sustainable energy sources will be long and sometimes difficult. But America cannot resist this transition; we must lead it. We cannot cede to other nations the technology that will power new jobs and new industries – we must claim its promise.” Ook hier is de gedachte prominent aanwezig dat energie-onafhankelijkheid van de VS moet worden gewaarborgd.

Conclusies en vervolg:

In hun verslag naar de oorzaken van de explosie met Deepwater Horizon, concludeerde het presidentiële panel dat een belangrijke oorzaak lag in de werkwijze van de corporaties en hun omgang met maatregelen en regelgeving. Zaken die te voorkomen waren. Hun waarschuwing was, dat tenzij de industrie anders gaat werken en overheidsregulering verbetert, een volgend gelijksoortig ongeluk onvermijdelijk zal zijn. [pdf] De industrie zelf veroordeelde dit hard, en riep vooral dat bedrijven die al goed handelden, en geen grote ongelukken kenden, ook geen extra strenge overheidsregels opgelegd zouden moeten krijgen in hun manier van werken. Ondertussen worden nu de poolgebieden langzaam opengesteld voor de eerste proefboringen, en opties verhandeld op nieuw te verkennen percelen in de Golf van Mexico.

Internationaal legt de PvdA ook de nadruk op het belang van mens en milieu, en de gedegen regelgeving die hoort bij risicovolle activiteiten van bedrijven zoals Shell. En ook anderen letten scherp op wat er gaande is. Zo is op 24 januari 2013 in Davos, Shell uitgeroepen tot publiekswinnaar van de ‘Public Eye Award’: als slechtste bedrijf in economisch en ecologisch opzicht.

Ondertussen is ook voormalig BP-topman Tony Hayward begonnen met zijn nieuwe baan: als expert-toezichthouder milieu en veiligheid bij multinational Glencore.

Door Ernstjan van Doorn, PvdA Buitenlandreporter

Bekijk ook de interactieve olie-spilltracker: