23 november 2015

De weg naar democratie & de overwinning van Aung San Suu Kyi

Het kostte haar meer dan tientallen jaren oppositie voeren en huisarrest, maar het is haar gelukt: op 70 jarige leeftijd heeft Aung San Suu Kyi de eerste vrije verkiezingen in 25 jaar zeer overtuigend gewonnen. En waar de heersende militairen in het verleden geen ruimte lieten voor oppositie en enkel met zeer strenge regie stappen zette in de richting van democratie, lijken zelfs zij zich gewonnen te geven. In Myanmar/Birma is de stemming uitgelaten positief, men wil verandering en die lijkt er nu zeker te komen. Ook voor de sociaaldemocratie goed nieuws, want de National League for Democracy (NLD) maakt net als de PvdA deel van de Progressive Alliance, het wereldwijde netwerk van sociaaldemocratische partijen.

Resultaat
Op zondag 8 november vonden ze dan eindelijk plaats, de langverwachte vrije verkiezingen in de voormalige dictatuur Myanmar. Weliswaar waren er van te voren zorgen over fraude en manipulatie van stemgedrag (door middel van voortijdig stemmen) – toch waren de aanwezige internationale waarnemers zeer te spreken over het eerlijke verloop van de verkiezingen op de dag zelf. Het stemmen verliep gestructureerd, de opkomst was hoog (van de 30 miljoen stemgerechtigden kwam 80% opdagen) en het tellen verliep ook eerlijk. Alhoewel men ervan uitging dat Aung San Suu Kyi’s NLD zou winnen, had niemand verwacht dat ze dat zo overtuigend zou doen.

Met meer dan tweederde (79% in het Lagerhuis en 81% in het Hogerhuis) van de stemmen heeft de NLD een absolute meerderheid in het parlement. Een parlement waar het leger per grondwet nog steeds 25% van alle zetels bezet. Dit betekent dat ‘de Dame’, zoals ze in de volksmond ook wel wordt genoemd, kan bepalen wie er op welke sleutelposities, zoals president en Kamervoorzitter, komen te zitten. Suu Kyi mag echter zelf geen president worden, want het leger heeft de grondwet zo geschreven dat er een speciale clausule in zit die moet voorkomen dat mensen met echtgenoot of kinderen met een buitenlands paspoort president kunnen worden – mensen zoals Aung San Suu Kyi met haar Britse gezin.

De toekomst
Is de transitie naar democratie dan nu echt voltooid? Dat is waarschijnlijk nog te vroeg om te zeggen. Er zijn enorm belangrijke en grote stappen gezet in de juiste richting. Maar zoals de Britten dat zo mooi zeggen: “the proof is in the pudding”. Eind januari treedt het nieuwe parlement aan en pas eind maart wordt een nieuwe regering gevormd, grotendeels door het Hoger- en Lagerhuis. Daarnaast heeft het leger naast een kwart van de zetels ook nog de regie en ministers van drie sleutelposten in het kabinet: Defensie, Algemene Zaken en Grenzen. Tot slot hebben ze de meerderheid in de National Defense and Security Council, een machtig orgaan dat onder andere het leger aanstuurt.

De nabije toekomst is dus nog ongewis, met veel vraagtekens en onzekerheden. Het leger heeft de uitslag direct gerespecteerd, maar zullen ze dat ook in de praktijk doen? Wie zal Aung San Suu Kyi naar voren schuiven als president? Ze heeft immers in interviews gezegd dat ze boven de president zal staan, maar wat betekent dat in de praktijk? En zal de Nobelprijswinnares in staat zijn om alle 143 etniciteiten die het land kent te verbinden, en het recent getekende ‘staakt het vuren’ te behouden? De tijd zal het leren. Maar het volk heeft gesproken: in lijn met de campagneslogan van de NLD “Time for Change” – en Myanmar zal veranderen, dat is zeker.

Door Zita Schellekens, PvdA Buitenlandreporter