8 januari 2013

De rol van het internet in conflicten

Buitenlandreporter Charel Sioni bespreekt de rol van internet in conflicten en revoluties zoals de Arabische Lente. Naast een positieve rol zijn er ook ethische problemen te bedenken bij het gebruik van het internet. Hoe kunnen de verschillende rollen van het internet in balans gebracht worden?

Het gebruik van het Internet
Het begin van de Arabische Lente eind 2010 in Tunesië kenmerkte een nieuw gebruik van het internet, namelijk ter bevordering van de revolutie. Sociale media hadden de kracht om politieke opstanden een menselijk gezicht te geven. Acties van activisten werden weergegeven op Facebook, Twitter en YouTube en hebben dissidenten geïnspireerd tot het organiseren van protesten, het bekritiseren van hun overheid en tot het verspreiden van ideeën over democratie.

In november 2012 escaleerde wederom het Gaza conflict tussen Israël en Palestina. Een nieuw aspect aan het conflict was het gebruik van Twitter als megafoon door de Israëlische veiligheidsdienst (@IDFSpokesperson) en de gewapende vleugel van Hamas (@AlqassamBrigade). Twitter werd door beide partijen gebruikt voor de aankondiging van geweld en raketaanvallen, de verslaggeving van resultaten en foto’s van eigen slachtoffers.

Positieve vs. negatieve rol
Het internet bevordert de vrijheid van meningsuiting en creëert een forum voor discussie. Bloggers kunnen met relatief weinig moeite vertellen over gebeurtenissen in hun land, bijdragen aan het publiek debat en anderen de moed geven de straat op te gaan. Vrijheid van meningsuiting omvat ook de vrijheid om informatie te ontvangen, wat door de omvangrijke verslaggeving via het internet mogelijk wordt gemaakt.

Daarnaast wordt van de Arabische Lente gezegd dat het internet de kloof tussen sociale klassen heeft overbrugd, waarmee voor het eerst een veel groter revolutionair front is gecreëerd. Via sociale media werd opgeroepen voor protesten en het internet faciliteert daarmee het recht op vereniging. (Voor een diepgaand onderzoek over de rol van het Internet in de Arabische Lente, zie hier).

Ook worden de sociale media gebruikt om morele steun aan slachtoffers te geven. Voorbeelden hiervan zijn #prayforpalestina, #prayforisrael en #stoptheterror.

Het Gaza conflict heeft een andere kant van het internet laten zien. Een medium als Twitter wordt gebruikt om angst aan te jagen en aan te zetten tot geweld. Hier spelen dus ethische problemen op, als keerzijde van de positieve effecten tijdens de Arabische Lente.

Relativering
Sceptici stellen dat sociale media niet oorzakelijk waren voor de revolutie. Technologie doet er veel minder toe dan de politieke context, cultuur, taal en de geschiedenis van de plaats. De dynamiek van de online menigte bootst de dynamiek van de offline menigte na.

Traditionele media zoals de televisie (Al-Jazeera) spelen nog altijd een veel grotere rol. Voordat het internet bestond werden bijvoorbeeld via de radio soortgelijke protesten georganiseerd. Wel is het bereik in massa en in snelheid veranderd. Internet heeft de processen die al lang in gang waren in Noord-Afrika en het Midden-Oosten versneld, maar het was slechts één van de vele elementen van een zeer ingewikkeld en breed communicatienetwerk dat het vuur van de revolutie heeft aangewakkerd.

Tegen internetcensuur
Toch blijft het internet een middel dat een platform vormt voor democratisering. Deze functie zou beschermd dan wel bevorderd moeten worden. Daartegenover kan het internet ook negatieve invloeden faciliteren die ethische problemen opleveren. Ook blijft het internet gevoelig voor repressie en censuur. Mensen hebben recht op vrijheid van meningsuiting en toegang tot informatie. Internetcensuur zou, net als andere mensenrechtenschendingen, scherp veroordeeld moeten worden.

 

Door Charel Sioni, PvdA Buitenlandreporter